Als zzp’er heb je geen recht op een WW-uitkering. Dat is een van de grootste financiële risico’s van het zelfstandig ondernemerschap. Toch zijn er regelingen die je inkomen tijdelijk kunnen opvangen als je noodgedwongen stopt. Welke regeling voor jou geldt, hangt af van je leeftijd, je arbeidsverleden en de staat van je bedrijf.
Geen WW, maar soms wel herleving
De WW is in principe niet toegankelijk voor zelfstandigen. Toch is er één uitzondering die weinig mensen kennen: de zogeheten herleving van de WW-uitkering. Als je vóór je zelfstandig ondernemerschap recht had opgebouwd op een WW-uitkering en dat recht niet volledig hebt gebruikt, kun je dat resterende recht in sommige gevallen alsnog activeren. Je vraagt dit aan bij het UWV.
Dit werkt alleen als er nog WW-rechten over zijn uit een eerder dienstverband. Het is daarom verstandig om dit te controleren voordat je verdere stappen zet. Is er geen sprake van herleving, dan zijn de BBZ en de IOAZ de twee hoofdopties.
BBZ-uitkering: tijdelijke ondersteuning bij stoppen
De BBZ, voluit de Bijstand voor Zelfstandigen, is bedoeld voor zelfstandigen die tijdelijk geen of onvoldoende inkomen hebben. Je vraagt de uitkering aan bij de gemeente waar je woont, en dat doe je vóórdat je je bedrijf uitschrijft bij de KVK. De uitkering vult je inkomen aan tot het bijstandsniveau.
De BBZ wordt in eerste instantie altijd verstrekt als renteloze lening, voor maximaal 12 maanden. De gemeente kan verlengen met maximaal 24 maanden. Na afloop beoordeelt de gemeente of je bedrijf voldoende winstgevend is geworden. Is dat het geval, dan moet je de uitkering geheel of gedeeltelijk terugbetalen.
Om in aanmerking te komen, moet je aan een aantal voorwaarden voldoen:
- Je hebt je bedrijf minimaal 1,5 jaar gevoerd.
- Je hebt minimaal 1.225 uur per jaar in je bedrijf gewerkt, omgerekend ongeveer 23,5 uur per week.
- Je stopt wegens structureel lage inkomsten en hebt nog schulden af te lossen.
- Je bent tussen de 18 en 65 jaar.
- Je kunt geen financiële hulp meer krijgen via een bank of borgstellingsfonds.
Ook andere inkomsten tellen mee bij de beoordeling. Verdient je partner inkomen, dan wordt dat meegewogen bij de vraag of je recht hebt op aanvulling tot bijstandsniveau.
IOAZ-uitkering: voor wie stopt na zijn 55e
De IOAZ, de Inkomensvoorziening Oudere Zelfstandigen, is er voor zelfstandigen van 55 jaar of ouder die nog geen AOW ontvangen. Anders dan de BBZ hoef je bij de IOAZ je bedrijf te beëindigen als voorwaarde voor de uitkering. De uitkering vult het inkomen aan tot bijstandsniveau en kan in bepaalde gevallen doorlopen tot de AOW-leeftijd.
Bij Zakenredactie zien we dat deze regeling relatief onbekend is, terwijl ze juist voor oudere zelfstandigen een solide vangnet biedt. De voorwaarden zijn concreet:
- Je bent tussen de 55 jaar en de AOW-leeftijd.
- De winst uit je bedrijf was de afgelopen 3 jaar gemiddeld minder dan € 27.021.
- Voor de toekomst wordt een inkomen verwacht van minder dan € 27.597.
- Je hebt minimaal 1.225 uur per jaar in je eigen bedrijf gewerkt, gemiddeld zo’n 24 uur per week.
Als je bedrijf al gestopt is op het moment dat je de aanvraag wilt indienen, heb je nog 3 maanden de tijd om de IOAZ aan te vragen. Wacht hier niet te lang mee, want na die termijn vervalt het recht.
Bijstandsuitkering als direct alternatief
Heb je geen recht op de BBZ of IOAZ, kun je direct stoppen en heb je geen ander inkomen? Dan kun je een reguliere bijstandsuitkering aanvragen bij je gemeente. Hiervoor gelden vermogensvoorwaarden: heb je spaargeld of andere bezittingen boven een bepaalde grens, dan kom je mogelijk niet in aanmerking.
Ook deze aanvraag doe je vóórdat je je inschrijving bij de KVK laat uitschrijven. Op het moment van uitschrijving ben je officieel geen ondernemer meer, en dat is het moment waarop de gemeente de ingangsdatum van de uitkering bepaalt.
Praktische stappen bij het stoppen
Het stopzetten van een eenmanszaak vraagt meer dan alleen uitschrijven bij de KVK. Zeker als je een uitkering wilt aanvragen, is de volgorde van handelen bepalend. Doorloop deze stappen:
- Controleer of je nog WW-rechten kunt herleven via het UWV.
- Bepaal welke uitkering op jou van toepassing is: BBZ, IOAZ of bijstand.
- Vraag de uitkering aan bij je gemeente, vóórdat je uitschrijft bij de KVK.
- Schrijf je bedrijf uit bij de KVK nadat de aanvraag is ingediend.
- Doe de einddeclaraties en belastingaangiften, inclusief stakingswinst.
- Bewaar je administratie minimaal 7 jaar, in sommige gevallen 10 jaar.
Belasting bij het stoppen: stakingsaftrek
Als je stopt, maak je mogelijk stakingswinst. Dat is de winst die ontstaat doordat je bedrijfsmiddelen verkoopt of de staking leidt tot vrijval van reserves. Over die winst betaal je inkomstenbelasting, maar je kunt gebruik maken van de stakingsaftrek.
In 2024 bedraagt de stakingsaftrek maximaal € 3.630. De aftrek is nooit hoger dan de daadwerkelijke stakingswinst. Bovendien mag je deze regeling slechts één keer in je leven toepassen. Heb je er in een eerdere periode al gebruik van gemaakt, dan kun je hem nu niet meer inzetten. Na je 66e ontvang je een basispensioen via de AOW, maar daar zit een gat als je eerder stopt. De uitkeringsregelingen zijn juist bedoeld om dat gat te overbruggen.
Aanvragen bij de gemeente, niet bij UWV
Een veelgemaakte vergissing is dat mensen voor een BBZ of IOAZ bij het UWV aankloppen. Dat is onjuist. Zowel de BBZ als de IOAZ vraag je aan bij de gemeente waar je woont. Alleen de herleving van een bestaande WW-uitkering loopt via het UWV. Zakenredactie raadt aan om ruim voor je stopmoment contact op te nemen met de gemeente, zodat je weet welke documenten je nodig hebt en wat de doorlooptijden zijn.
De gemeente beoordeelt niet alleen je inkomenssituatie, maar kijkt ook naar je vermogen en in sommige gevallen naar het inkomen van je huishouden. Zorg dat je financiële administratie op orde is voordat je de aanvraag indient. Dat versnelt de beoordeling en voorkomt dat je aanvraag wordt vertraagd door ontbrekende stukken.
