Factuur of kwitantie: wanneer gebruik je wat

5 min leestijd
verschil factuur en kwitantie

Een factuur en een kwitantie zijn beide bewijsstukken in een financiële transactie, maar ze registreren een ander moment. De factuur vraagt om betaling, de kwitantie bevestigt dat die betaling heeft plaatsgevonden. Wie de twee door elkaar haalt, loopt het risico op boekhoudkundige fouten of problemen bij een belastingcontrole.

Wat een factuur is en wanneer je hem verplicht bent

Een factuur is een formeel betalingsverzoek dat je verstuurt nadat je een product hebt geleverd of een dienst hebt uitgevoerd. Het document legt de rechtsverhouding tussen koper en verkoper vast en vormt de basis voor je boekhouding. Zolang de factuur openstaat, is de betaling nog niet gedaan.

Btw-plichtige ondernemers zijn volgens de Wet op de omzetbelasting verplicht een factuur uit te reiken bij zakelijke leveringen en diensten. Die factuurplicht geldt ook wanneer je levert aan een particulier, al gelden daarvoor in sommige sectoren vereenvoudigde regels. De factuur moet binnen 15 dagen na afloop van de maand waarin je hebt geleverd, zijn verstuurd.

Op een geldige btw-factuur staan minimaal deze gegevens:

  • Naam en adres van de leverancier en de afnemer
  • Btw-identificatienummer van de leverancier
  • Uniek factuurnummer uit een doorlopende reeks
  • Factuurdatum en leveringsdatum of periode
  • Omschrijving van de geleverde goederen of diensten
  • Bedrag exclusief btw, het btw-tarief en het btw-bedrag afzonderlijk
  • Het totaalbedrag inclusief btw

Ontbreekt een van deze gegevens, dan is de factuur formeel ongeldig. Je afnemer kan dan geen btw terugvragen, wat in de praktijk tot discussies leidt.

Wat een kwitantie is en wat erop moet staan

Een kwitantie is een ontvangstbewijs. Je maakt hem aan nádat je geld hebt ontvangen, als bevestiging dat de betaling is gedaan. Anders dan een factuur is een kwitantie geen wettelijk verplicht document, maar in veel situaties is het wel het enige bewijs dat een betaling heeft plaatsgevonden.

Bij giraal betalen via een bank is een kwitantie zelden nodig, omdat het bankafschrift al als bewijs dient. Bij contante betalingen is dat anders. Wie € 500 contant ontvangt zonder kwitantie te verstrekken, heeft geen enkel bewijs dat het geld daadwerkelijk van eigenaar is gewisseld. Een kwitantie dekt beide partijen: de betaler bewijst dat hij heeft betaald, de ontvanger bevestigt dat hij het geld heeft ontvangen.

Op een kwitantie staan in ieder geval de volgende gegevens:

  • Naam van de betaler en de ontvanger
  • Het ontvangen bedrag, voluit geschreven én in cijfers
  • De datum van ontvangst
  • Een korte omschrijving waarvoor betaald is
  • Handtekening van de ontvanger

Een kwitantie bevat geen btw-specificatie en kan die wettelijk gezien ook niet vervangen. Voor de btw-aangifte heb je altijd een volwaardige factuur nodig.

Het verschil in de praktijk

In de dagelijkse praktijk loopt het onderscheid soms door elkaar. Stel dat je een klus afrondt en direct contant betaald krijgt. Je hebt dan twee documenten: de factuur die je vooraf of gelijktijdig uitreikt, en eventueel een kwitantie die bevestigt dat het factuurbedrag is voldaan. Beide documenten vullen elkaar aan, ze vervangen elkaar niet.

Bij pintransacties of overboeking volstaat de factuur. Het bankafschrift neemt de rol van de kwitantie over. Bij markten, beurzen of andere situaties met veel contante betalingen is een kwitantie sneller en praktischer, maar vergeet dan niet dat je nog steeds een factuurplicht kunt hebben als je btw-plichtig bent.

Bij Zakenredactie zien we regelmatig dat kleine zelfstandigen alleen een kwitantie uitreiken terwijl ze eigenlijk een factuur hadden moeten sturen. Dat kan bij een btw-controle leiden tot een naheffing, omdat de Belastingdienst geen facturen als bewijs van de btw-afdracht kan vinden.

Wanneer een kwitantie voldoet zonder factuur

Er zijn situaties waarin een kwitantie inderdaad voldoende is en geen factuur nodig is. Dat geldt voor transacties tussen particulieren onderling, en voor ondernemers die zijn vrijgesteld van btw, zoals kleine ondernemers onder de kleineondernemersregeling (KOR) of vrijgestelde beroepen zoals bepaalde zorgverleners en onderwijsinstellingen.

Ook verhuurders die privé een kamer verhuren, hoeven geen factuur te sturen. Een kwitantie of simpel betalingsbewijs volstaat dan als administratie. Voor alle andere situaties geldt dat je de regels van de Belastingdienst raadpleegt, want vrijstellingen kennen altijd specifieke voorwaarden.

Bewaartermijnen voor facturen en kwitanties

Bewaar facturen minimaal zeven jaar, kwitanties die betrekking hebben op onroerend goed zelfs tien jaar. Die termijn geldt voor alle ondernemers die in Nederland belastingplichtig zijn. De Belastingdienst kan binnen die periode een controle uitvoeren en administratie opvragen.

Kwitanties die je als particulier ontvangt, kun je bewaren zolang je ze nodig denkt te hebben als bewijs. Er is geen wettelijke verplichting voor particulieren, maar bij grotere bedragen is het verstandig ze minimaal twee jaar te bewaren, gelijk aan de verjaringstermijn voor eenvoudige vorderingen.

Zakenredactie adviseert om facturen en kwitanties digitaal op te slaan in een geordend archief, zodat je ze bij een controle binnen enkele minuten kunt aanleveren. Scannen en opslaan per maand of per project werkt in de praktijk het best.

Fouten die je wilt vermijden

De meest voorkomende fout is het uitreiken van een kwitantie in plaats van een factuur bij een zakelijke transactie. Een kwitantie heeft geen factuurnummer en geen btw-specificatie, dus je afnemer kan er geen btw op terugvorderen. Dat leidt tot irritatie en in sommige gevallen tot het terugsturen van de betaling totdat je alsnog een correcte factuur aanlevert.

Een tweede fout is het ontbreken van een kwitantie bij grote contante betalingen. Wie € 2.000 contant ontvangt zonder enig bewijs, kan bij een conflict niet aantonen dat de betaling heeft plaatsgevonden. Zorg er altijd voor dat beide partijen een ondertekend exemplaar bewaren.

Tot slot: een factuur markeren als “voldaan” is geen kwitantie. Het is een goede gewoonte om op de factuur te noteren dat de betaling is ontvangen, maar een aparte kwitantie biedt bij contante transacties een sterker bewijsmiddel dat door beide partijen is getekend.

Inhoudsopgave

Over de auteur

Robin de Winter schrijft over de wereld achter bedrijven en organisaties. Van veranderende arbeidsverhoudingen tot economische ontwikkelingen en ondernemerschap: vooral de verhalen achter zakelijke beslissingen spreken Robin aan. Voor Zakenredactie.nl worden die onderwerpen vertaald naar heldere artikelen met oog voor de bredere context.r